Հրաժարականները կկանխե՞ն ինքնասպանության դեպքերը. բանակում արմատական փոփոխություններ են պետք «GALLUP»-ը հանրաքվեի վերաբերյալ հարցումներ կիրականացնի. Արամ Նավասարդյան «Ազիզյանները» սիթքոմի Լևոնը՝ լավ վարձատրվելու, «Դասարանցիները» ֆիլմի մասին և ոչ միայն (լուսանկարներ, տեսանյութ) Մոտ ապագայում հանգելու ենք հակամարտության լուծմանը՝ միջազգային ad hoc դատարանի միջոցով. Արա Պապյան Երևանի դպրոցներում և մանկապարտեզներում բացակաների թիվն աճել է 2019-ի համեմատ Քաղաքապետարանում պաշտոնանկությունները դեռ շարունակվելու են. Թեհմինա Վարդանյան ՀՀ որևէ ղեկավար նման բառամթերքով, վստահությամբ երբևէ այդքան բաց չէր զրուցել արցախյան խնդրի մասին. Արթուր Հովհաննիսյան Բանակում բարձրաստիճան զինվորական պաշտոնյաները բոլորը չէ, որ գտնվում են իրենց տեղում. Հովիկ Աղազարյան (տեսանյութ) Հայաստանյան մի շարք ցանցային ԶԼՄ-ների արգելափակումները Ռուսաստանի տարածքում շարունակվում են. Aravot.am Էս խոշտանգում ա. Ֆելիքս Թոխյանը՝ Հրայր Թովմասյանին
Երևան, 18.Փետրվարի.2020,
00
:
00

Նարինջ. իրերը ճամփորդում են իրենց անունների հետ

Մեր թվարկությունից առաջ արևադարձային և մերձարևադարձային աշխարհներում տարածված ու սիրված մրգի՝ նարնջի հայրենիքը Չինաստանն ու Հնդկաչինն են: Մանդարինի ու պոմելոյի միացումից առաջացած այս միրգն իր համաշխարհային ճանապարհորդությունը սկսել է շատ ուշ՝ 11-րդ դարում, արաբների միջոցով Հնդկաստանից անցնելով Արևմտյան Ասիա, այնտեղից էլ՝ Եվրոպա: Հրաչյա Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարանում» նարինջ բառի դիմաց կարդում ենք փորթուխալ: Փորձենք հասկանալ՝ ինչու:

Պարզվում է՝ նարինջը Ասիայից Եվրոպա է անցել պորտուգալացի ծովագնացների միջոցով: Այս տարաշխարհիկ միրգը եկամտի լավ աղբյուր էր: Բայց ահա, մինչ մրգի բուն անունն ընկալելը, որոշ լեզուներում այն տարածվել է հոլանդերեն ապելսին տարբերակով, որ բառացի չինական խնձոր է նշանակում (appel+sien): Այդպես վարվեցին գերմանացիները, ռուսները, ֆրանսիացիները: Վերջիններս պարզապես թարգմանեցին հոլանդերենից՝ pomme de Chine (խնձոր Չինաստանից):

Նարինջն աշխարհում սկսեց տարածվել ո՛չ միայն քաղած վիճակում: Այն սիրելով՝ բարենպաստ կլիմա ունեցող որոշ երկրներ հատուկ պայմաններ ստեղծեցին նարնջենու տեղական կյանքն ապահովելու համար: Տարածվեցին նաև մրգի անվանման տարբերակները՝ մի լեզվից անցնելով մյուսին:

Այս դեղնակարմրավուն գնդիկները, որոնք մասնագետների պնդմամբ բարձր տրամադրություն են ապահովում, սիրվեցին նաև Հայաստանում: Իսկ ինչպե՞ս եղավ, որ մենք նրան նարինջ անվանեցինք: Ի՞նչ է նշանակում և որտեղի՞ց է գալիս այս անվանումը: Դարձյալ դիմենք Աճառյանի ստուգաբանական բառարանին: Այն ասում է, որ պարսկերենից հայերենին անցած նարինջ-ը հին հնդկական բառ է: Սանսկրիտում այն, կազմված է naga (պղինձ) ու ranga (գույն, երանգ) բառերից և նշանակում է պղնձագույն: Աճառյանը տալիս է նաև նառանջ ձևը՝ նշելով, որ այն տառադարձվել է մրգի արաբերեն անվանումից: Բառահոդվածում լեզվաբանը նշում է հին հնդկերեն բառի հիման վրա առաջացած պարսկերեն narang, արաբերեն naranj, իսպաներեն naranja, իտալերեն arancia ձևերը:

Բայց ինչ էլ որ կոչեն այս միրգը՝ նարինջ, նառանջա թե ապելսին, կա այն անվանող մի բառ, որը հայտնի է ամբողջ աշխարհին: Դա ֆրանսերեն օրանժն է:

Իսկ որտեղի՞ց է այս orange-ը, որը ոչ միայն ճնշել է pomme de Chine-ին, այլև այսօր ամբողջ աշխարհը նրանով ճանաչում է ո՛չ միայն այս միրգը, այլև նրա գույնը: Աշխարհն իսկապես կլոր է. նարնջի նման: Պարզվում է, որ օրանժ-ն էլ հենց նույն տեղում է պետք փնտրել, որտեղ գտել ենք մեր նարինջ-ը՝ հին հնդկերեն պղնձագույն-ում: Այն նույնպես առաջացել է naga+ranga-ից՝ սանսկրիտից մինչև ֆրանսերեն ընկած ճանապարհին հնչյունափոխվելով: Փաստորեն նարինջ-ն ու օրանժ-ը «արյունակից» բառեր են: Մի փոքրիկ հավելում. Աճառյանը կասկած է հայտնում, որ նարինջ բառի հետ է կապված նաև նարէնջ-ը, որ նշանակում է «ներկված թել»: Բոլո՞ր ներկված թելերն են «նարէնջ» կոչվել, թե՞ միայն պղնձագույնը կամ «օրանժը»: Պատասխանը կմնա մեր երևակայությանը, քանի որ այս մասին բառարաններում վկայություն չկա:

Երազիկ Գրիգորյան

 

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Հետևեք մեզ YouTube-ում
Հրաժարականները կկանխե՞ն ինքնասպանության դեպքերը. բանակում արմատական փոփոխություններ են պետք Խոշոր ավտովթար Ծաղկաձորում. Volkswagen Touareg-ը կողաշրջվել է. կան վիրավորներ Ղեւոնդյանց տոնի առիթով Մայր Աթոռում տեղի է ունեցել պարգեւաբաշխություն Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է Եվրամիության հատուկ ներկայացուցչի գլխավորած պատվիրակությանը Վարչապետն ընդունել է Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցչին Крупнейший банк Европы решил уволить десятки тысяч человек (WP) Մամիկոնյանց փողոցի մի քանի շենքերում ցնցումներ են զգացվել. վտանգավոր ոչինչ չի հայտնաբերվել «GALLUP»-ը հանրաքվեի վերաբերյալ հարցումներ կիրականացնի. Արամ Նավասարդյան Մարդու իրավունքների պաշտպանն ընդունել է Հայաստանում Շվեդիայի դեսպանության գործերի հավատարմատարին Գնդեւազ համայնքի նախկին ղեկավարը վերադարձրել է պետությանը պատճառած 70 միլիոն դրամի վնասը Արմեն Սարգսյանը ստորագրել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի փոփոխությունները «Ազիզյանները» սիթքոմի Լևոնը՝ լավ վարձատրվելու, «Դասարանցիները» ֆիլմի մասին և ոչ միայն (լուսանկարներ, տեսանյութ) ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ. Վարդենյաց լեռնանցքը դժվարանցանելի է Шойгу напомнил о невыполнении США обещаний по Ракке (WP) Խաղադրույքներ հանրաքվեի վերաբերյալ. ավանդույթները շարունակվում են Մոտ ապագայում հանգելու ենք հակամարտության լուծմանը՝ միջազգային ad hoc դատարանի միջոցով. Արա Պապյան ՍԴ-ի հարցը լուծելու ավելի լավ եղանակներ կային, որոնք սակայն իշխանությունը ժամանակին բաց թողեց, քանզի պարզապես անփորձ էր. Դանիել Իոաննիսյան Ի դեպ. Հանրաքվեի քարոզարշավի մասին Բադասյանն ու Դեբորա Գրիզերը քննարկել են հակակոռուպցիոն պայքարում համագործակցության ուղղությունները ՔԿ-ում հանդիպում է եղել մահացած զինծառայողի հարազատների հետ ՔՊ գրասենյակի մոտ ոստիկանական մեքենաներ են կանգնած Երեւանի Դուրյան թաղամասի 45 շենքում եւ Ռուբինյանց փողոցի 1 շենքում կանանց դիեր են հայտնաբերվել Երևանի դպրոցներում և մանկապարտեզներում բացակաների թիվն աճել է 2019-ի համեմատ В чем трагедия и ужас любой власти? (WP) Ամերիաբանկ. Աշխատավարձային քարտի նոր` շահավետ առաջարկ Քաղաքապետարանում պաշտոնանկությունները դեռ շարունակվելու են. Թեհմինա Վարդանյան Կադրային փոփոխություններ Դատախազությունում ՀՀ որևէ ղեկավար նման բառամթերքով, վստահությամբ երբևէ այդքան բաց չէր զրուցել արցախյան խնդրի մասին. Արթուր Հովհաննիսյան Որտե՞ղ էին ՈՉ-ի իրավապաշտպանները մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումների ժամանակ. Արթուր Սաքունց Կողքից երբեմն ավելի լավ է երեւում մեր հայրենիքի հմայքն ու վեհությունը. Փաշինյան Բանակում բարձրաստիճան զինվորական պաշտոնյաները բոլորը չէ, որ գտնվում են իրենց տեղում. Հովիկ Աղազարյան (տեսանյութ) Հայաստանյան մի շարք ցանցային ԶԼՄ-ների արգելափակումները Ռուսաստանի տարածքում շարունակվում են. Aravot.am Убийца, зарезавший бежавшего в Европу чеченского блогера Алиева, оказался тесно связан с Рамзаном Кадыровым (WP) Խնդրում եմ դադարեցրեք «Պողոս» անունը բացասական և վիրավորական կոնտեքստում օգտագործելը. Ղազինյան Էս խոշտանգում ա. Ֆելիքս Թոխյանը՝ Հրայր Թովմասյանին Ստեղծված իրավիճակի համար մեղավոր են բանակում բույն դրած հոռի բարքերը և դրա հովանավոր խավարամիտ զինվորականները. Բաբաջանյան Ինչու շիմպանզեն չերգի. Մոսկովյան շապիտո կրկեսը Հայաստանում է (տեսանյութ) Ովքե՞ր են դուրս եկել աշխատանքից Աջափնյակ վարչական շրջանի ղեկավարի հետ միասին Ոչնչացվել է 54000 ժամկետանց ձու. ՍԱՏՄ Суд в Гааге обязал Россию выплатить бывшим акционерам ЮКОСа 50 млрд долларов (WP) Բարսեղ Բեգլարյանի և Սերժ Սարգսյանի գործի հիմքում բացառապես Սերգո Կարապետյանի ցուցմունքն է. պաշտպան Կինը զրկվել է ականջից արեւայրուքների եւ սոլյարիի նկատմամբ հակվածության պատճառով «Քաղաքացու մոտ պետք է ձևավորվի համոզմունք, որ պետական իշխանությունը չի գողանում». քննարկվել է ՀՀ հարկային բարեփոխումների հայեցակարգը Երեւանում բերման է ենթարկվել քրեական հեղինակություն «Նորատուսցի Ալիկը» Մենք ունեցել ենք ինքնասպանությունը կանխելու 8 դեպք. ԳՇ պետ (տեսանյութ) Սրբուհի Գալյանը ԵԱՀԿ համաժողովին ներկայացրել է կոռուպցիայի դեմ պայքարում Հայաստանի արձանագրած հաջողությունները Հեռուստացույցը միացնում ենք, մեզ հայհոյում են, անջատում ենք, հայհոյում են. ՍԴ դատավոր 56-ամյա արմավիրցի տղամարդը զանգել է ոստիկանություն եւ հայտնել, որ պատրաստվում է պայթեցնել Գերմանիայի դեսպանատունը Ռուս կինը նորածնին լույս աշխարհ է բերել եւ նետել պատուհանից «Այո» քարոզչական խմբի հետ դիսկուրսի մեջ չենք մտնելու. Գոհար Մելոյան
Հրաժարականները կկանխե՞ն ինքնասպանության դեպքերը. բանակում արմատական փոփոխություններ են պետք Խոշոր ավտովթար Ծաղկաձորում. Volkswagen Touareg-ը կողաշրջվել է. կան վիրավորներ Ղեւոնդյանց տոնի առիթով Մայր Աթոռում տեղի է ունեցել պարգեւաբաշխություն Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է Եվրամիության հատուկ ներկայացուցչի գլխավորած պատվիրակությանը Վարչապետն ընդունել է Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցչին Крупнейший банк Европы решил уволить десятки тысяч человек (WP) Մամիկոնյանց փողոցի մի քանի շենքերում ցնցումներ են զգացվել. վտանգավոր ոչինչ չի հայտնաբերվել «GALLUP»-ը հանրաքվեի վերաբերյալ հարցումներ կիրականացնի. Արամ Նավասարդյան Մարդու իրավունքների պաշտպանն ընդունել է Հայաստանում Շվեդիայի դեսպանության գործերի հավատարմատարին Գնդեւազ համայնքի նախկին ղեկավարը վերադարձրել է պետությանը պատճառած 70 միլիոն դրամի վնասը Արմեն Սարգսյանը ստորագրել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի փոփոխությունները «Ազիզյանները» սիթքոմի Լևոնը՝ լավ վարձատրվելու, «Դասարանցիները» ֆիլմի մասին և ոչ միայն (լուսանկարներ, տեսանյութ) ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ. Վարդենյաց լեռնանցքը դժվարանցանելի է Шойгу напомнил о невыполнении США обещаний по Ракке (WP) Խաղադրույքներ հանրաքվեի վերաբերյալ. ավանդույթները շարունակվում են Մոտ ապագայում հանգելու ենք հակամարտության լուծմանը՝ միջազգային ad hoc դատարանի միջոցով. Արա Պապյան ՍԴ-ի հարցը լուծելու ավելի լավ եղանակներ կային, որոնք սակայն իշխանությունը ժամանակին բաց թողեց, քանզի պարզապես անփորձ էր. Դանիել Իոաննիսյան Ի դեպ. Հանրաքվեի քարոզարշավի մասին Բադասյանն ու Դեբորա Գրիզերը քննարկել են հակակոռուպցիոն պայքարում համագործակցության ուղղությունները ՔԿ-ում հանդիպում է եղել մահացած զինծառայողի հարազատների հետ ՔՊ գրասենյակի մոտ ոստիկանական մեքենաներ են կանգնած Երեւանի Դուրյան թաղամասի 45 շենքում եւ Ռուբինյանց փողոցի 1 շենքում կանանց դիեր են հայտնաբերվել Երևանի դպրոցներում և մանկապարտեզներում բացակաների թիվն աճել է 2019-ի համեմատ В чем трагедия и ужас любой власти? (WP) Ամերիաբանկ. Աշխատավարձային քարտի նոր` շահավետ առաջարկ Քաղաքապետարանում պաշտոնանկությունները դեռ շարունակվելու են. Թեհմինա Վարդանյան Կադրային փոփոխություններ Դատախազությունում ՀՀ որևէ ղեկավար նման բառամթերքով, վստահությամբ երբևէ այդքան բաց չէր զրուցել արցախյան խնդրի մասին. Արթուր Հովհաննիսյան Որտե՞ղ էին ՈՉ-ի իրավապաշտպանները մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումների ժամանակ. Արթուր Սաքունց Կողքից երբեմն ավելի լավ է երեւում մեր հայրենիքի հմայքն ու վեհությունը. Փաշինյան Բանակում բարձրաստիճան զինվորական պաշտոնյաները բոլորը չէ, որ գտնվում են իրենց տեղում. Հովիկ Աղազարյան (տեսանյութ) Հայաստանյան մի շարք ցանցային ԶԼՄ-ների արգելափակումները Ռուսաստանի տարածքում շարունակվում են. Aravot.am Убийца, зарезавший бежавшего в Европу чеченского блогера Алиева, оказался тесно связан с Рамзаном Кадыровым (WP) Խնդրում եմ դադարեցրեք «Պողոս» անունը բացասական և վիրավորական կոնտեքստում օգտագործելը. Ղազինյան Էս խոշտանգում ա. Ֆելիքս Թոխյանը՝ Հրայր Թովմասյանին Ստեղծված իրավիճակի համար մեղավոր են բանակում բույն դրած հոռի բարքերը և դրա հովանավոր խավարամիտ զինվորականները. Բաբաջանյան Ինչու շիմպանզեն չերգի. Մոսկովյան շապիտո կրկեսը Հայաստանում է (տեսանյութ) Ովքե՞ր են դուրս եկել աշխատանքից Աջափնյակ վարչական շրջանի ղեկավարի հետ միասին Ոչնչացվել է 54000 ժամկետանց ձու. ՍԱՏՄ Суд в Гааге обязал Россию выплатить бывшим акционерам ЮКОСа 50 млрд долларов (WP) Բարսեղ Բեգլարյանի և Սերժ Սարգսյանի գործի հիմքում բացառապես Սերգո Կարապետյանի ցուցմունքն է. պաշտպան Կինը զրկվել է ականջից արեւայրուքների եւ սոլյարիի նկատմամբ հակվածության պատճառով «Քաղաքացու մոտ պետք է ձևավորվի համոզմունք, որ պետական իշխանությունը չի գողանում». քննարկվել է ՀՀ հարկային բարեփոխումների հայեցակարգը Երեւանում բերման է ենթարկվել քրեական հեղինակություն «Նորատուսցի Ալիկը» Մենք ունեցել ենք ինքնասպանությունը կանխելու 8 դեպք. ԳՇ պետ (տեսանյութ) Սրբուհի Գալյանը ԵԱՀԿ համաժողովին ներկայացրել է կոռուպցիայի դեմ պայքարում Հայաստանի արձանագրած հաջողությունները Հեռուստացույցը միացնում ենք, մեզ հայհոյում են, անջատում ենք, հայհոյում են. ՍԴ դատավոր 56-ամյա արմավիրցի տղամարդը զանգել է ոստիկանություն եւ հայտնել, որ պատրաստվում է պայթեցնել Գերմանիայի դեսպանատունը Ռուս կինը նորածնին լույս աշխարհ է բերել եւ նետել պատուհանից «Այո» քարոզչական խմբի հետ դիսկուրսի մեջ չենք մտնելու. Գոհար Մելոյան
Ձեր Գովազդը այստեղ ԻՄԱՆԱԼ ԱՎԵԼԻՆ