Բաժանորդագրվեք մեր ալիքին
Դարձե՛ք ArmDaily TV-ի բաժանորդ և կարևորի մասին տեղեկացեք առաջինը։
x
Փաբերում «նիսյա» գարեջուր խմողներից Փաշինյանի թիմակիցները դարձել են միլիոնատերեր. Մամիջանյան Ունենք անվտանգային խնդիրներ, փոխանակ այդ բացը լրացնենք, մեզ դրել ենք «գժի» տեղ. ադրբեջանագետ Անոնս. «Հարցազրույց»-ի հյուրն է Հայկ Մամիջանյանը. դիտե՛ք այսօր՝ 19.00-ին Հայաստան-Թուրքիա բանակցությունները պետք է առկախել. Ռուբեն Սաֆրաստյան Առկա գծի վրա միջազգային դիտորդներ տեղակայելով՝ Հայաստանը կամավոր տարածքներ է զիջում Ադրբեջանին. Արմեն Բադալյան Փաշինյանի սկանդալային հայտարարությունն ու 245 միլիոն դոլարի զենքի պայմանագիրը Հնդկաստանի հետ. լրահոս Փաշինյանի ղեկավարման ամբողջ ժամանակաշրջանի ամենալուրջ հակառուսական դեմարշներից մեկն էր. ռազմական փորձագետ Քոչարյանը և մյուսները Հայաստանը դարձրին կոնֆլիկտի կողմ, ագրեսոր. Հովիկ Աղազարյան Ինչքան Փաշինյանի իշխանությունը երկարում է, այնքան կարճանում է Հայաստանի և Արցախի կյանքը. Մետաքսե Հակոբյան Նարեկ ասելով աչքերս պիտի փակեմ, 102 տարի էլ անցնի՝ ցավը չի մեղմանալու. զոհված զինծառայողի մայր Արցունքներ, կոկորդ կրծող ցավ ու անսահման կարոտ. Եռաբլուրը պատերազմից 2 տարի անց Անոնս. «Հարցազրույց»-ի հյուրն է Ռոբերտ Ղևոնդյանը. դիտե՛ք այսօր՝ 21.30-ին
Լավագույն տեսանյութերը. Youtube


Նոր ընտրական օրենսգրքով նախատեսվում են քրեական և վարչական պատիժներ. Վարդինե Գրիգորյան

Իրավական

ArmDaily.am-ի զրուցակիցն է ՀՀ վարչապետին առընթեր ընտրական օրենսդրության բարեփոխումների հանձնաժողովի անդամ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի ժողովրդավարական ինստիտուտների մոնիթորինգի և զեկուցման համակարգող Վարդինե Գրիգորյանը։

-Այս փուլում ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները ո՞ւր են հասել։
-Ազգային ժողովում ներգրավված է փորձագետ-իրավաբան, տարբեր հասարակական կազմակերպություններ, որոնք իրար հետ համատեղ աշխատում են աշխատանքային խմբի խորհրդակցական մարմնին զուգահեռ։ Աշխատանքային խումբը կազմված էր Ազգային Ժողովի խմբակցություններից, բայց այս պահին օրենսգրքի հենց մշակման փուլում ներգրավված է Ազգային ժողովի պատգամավորներից միայն Համազասպ Դանիելյանը՝ մնացածները ներգրավվում են միայն քննարկումների ժամանակ։ Այսինքն, երբ որ կան հիմնականում հանրային քննարկումներ կամ տարբեր թեմատիկ քննարկումներ, այդ դեպքում մանակցում են նաև մյուս պատգամավորները։ Իսկ բուն աշխատանքային գործընթացում կազմակերպությունների խորհրդատվական մարմինը, որը մշակել է ընթացակարգային մասը, այսինքն այն հատվածը, որը վերաբերում է հանձնաժողովներին, քարոզչության ֆինանսավորմանը, քարոզչության ընթացքին ու կարգավորումներին ԶԼՄ-ներով ու այլ միջոցներով։ Դրանք հիմնականում մշակված են, դրանք հանրությանը ներկայացվել են տարբեր ֆորմատներով ու հույս ունենք,որ հենց այդ տարբերակով էլ կընդունվեն։

-Ինչպե՞ս կարելի է կազմակերպել ու ի՞նչ ընթացակարգեր պիտի լինեն, որպեսզի հնարավորինս հասկանալի լինի ընտրողին ու մատչելի լինեն հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար։
-Ինչքան բարդ լինի պրոցեսը մանդատների բաշխման, քվեարկության կազմակերպումը, այնքան ավելի բարդ է լինելու հենց բուն քվեարկությունը ու այնքան ավելի շատ են մարդիկ օգնության կարիք ունենալու։ Իսկ ինչքան պարզ եղավ՝ այնքան ավելի հեշտ է լինելու քվեարկելը։ Այսինքն, զուտ ընթացակարգային առումով էլ պարզությունը ենթադրում է նաև քվեարկության պարզություն, ինչը մեզ համար ավելի նախընտրելի է։ Բայց թե քաղաքական ուժերն ինչ կորոշեն, դա արդեն իրենց համաձայնության դաշտում է։

-Անդրադառնանք նախընտրական պայքարի ֆինանսավորման նոր կարգին։ Ովքե՞ր կարող են ֆինանսավորել, որքա՞ն, ի՞նչ չափորոշիչներով եք առաջնորդվել։
-Ընտրական օրենսգիրքն ու կուսակցությունների մասին օրենքը մինչև հիմա մի քիչ հակասություն ունեին այն իմաստով, որ կուսակցությունները կարող էին իրավաբանական անձից ֆինանսավորում ստանալ՝ թեկնածուները ոչ, ինչը նշանակում էր, կուսակցությունը կարող է ֆինանսավորում ստանալ իրավաբանական անձից, փոխանցել թեկնածուներին կամ ընտրացուցակին։ Հիմա իրավաբանական անձանց ֆինանսավորումը ընդհանրապես վերացվել է, արգելվում է, շեմերը նախատեսված են տարբեր՝ դա բխում է ընտրություններից։Ազգային ժողովի ընտրությունների համար մի քիչ ավելի բարձր շեմ է, անհատական, ՏԻՄ ընտրությունների դեպքում ավելի քիչ։ Հիմնականում ամբողջ ընտրանական պրոցեսի քարոզչության անկանխիկ եղանակը, որպեսզի հնարավորինս հաշվետու լինեն կուսակցությունները, թե ինչ ծախսեր են կատարում այդ նախընտրական հիմնադրամներից։ Նախընտրական հիմնադրամի չափը այս պահի դրությամբ ավելացնելու հարց չի քննարկվել, այնքան է, որքան որ նախատեսված էր, եթե չեմ սխալվում 350 միլիոն դրամ։ Առավելագույն շեմ կա նախատեսված՝ նախկինում առավելագույն շեմը ներառում էր միայն ուղիղ քարոզչության հետ կապված ծախսեր՝օրինակ գովազդի, համերգի, տպագրության հետ կապված։ Հիմա օրենքով նախատեսվում է, որ քարոզչության փոխարեն ավելի շատ օգտագործվի քարոզարշավ տերմինը ու քարոզարշավը իր մեջ ներառում է ընտրությունների գրանցումից հետո մինչև քվեարկության օրվա ժամանակահատվածը, որի ընթացքում արված ցանկացած ծախս պետք է լինի հիմնադրամից։

-Եվ որո՞նք են այդ ծախսերը։
-Դա ենթադրում է վերադիր ծախսերը, դա ենթադրում է տրանսպորտային ծախսերը, մարդկային ռեսուրսների հետ կապված ծախսերը արդեն հենց բուն գովազդային պիտի կատարվեն հիմնադրամից ու բոլորը պիտի կատարվեն անկանխիկ եղանակով։

-Նոր օրենսդրությամբ ռեյտինգայինը դուրս է գալիս՝ մնում է միայն համամասնականը։
-Ես գիտեմ դա որպես նախընտրելի տարբերակ՝քվեարկության գործընթացը դա շատ հեշտացնում է։ Ես կարծում եմ, որ ճիշտ կլինի այդ ուղով գնալ ու ունենալ նախաքվեարկության հեշտ մեխանիզմներ։ Այսինքն, եթե կուսակցությունը հետաքրքրված է, որ քաղաքացիները մասնակցեն ցուցակի ձևավորմանը՝ դրա համար կարելի է ստեղծել գործիքներ, որոնք պարտադիր չլինեն տեղամասում։ Նախատեսվում է նաև, որ արդեն կուսակցությունների մասին օրենքում նախատեսվել է, որ հերթական ընտրությունների ժամանակ կուսակցությունն իր ցուցակը անպայման հաստատում է ընդհանուր ժողովով, համագումարով։ Այստեղ խնդիրն այն է, որ երբ բերվում է փաստարկը, որ ընտրողները պետք է մասնակցեն ցուցակի ձևավորմանը։ Փաստացի ընտրության ժամանակ ընտրողին տրամադրվում է ցուցակ,որի մասնակիցներն արդեն ընտրված են, այսինքն ընտրողն արդեն իսկ ունի շատ սահմանափակ ընտրություն։ Բայց եթե լինի նախաքվեարկության արդյունավետ գործիք, որտեղ ընտրողները կամ կուսակցության անդամները շատ ավելի ակտիվ կմասնակցեն կուսակցության ձևավորմանը, առանց դա խառնելու քվեարկության գործընթացի հետ՝ կարծում եմ,որ ավելի արդյունավետ կլինի։ Ու այս դեպքում կուսակցությունը ընդունելով որպես խորհրդատվական ձայն ցուցակի կազմման ընթացքում ՝ կարող է արդեն ներկայացնել այդ ցուցակը որպես փակ ցուցակ քվեարկության ժամանակ՝ համամասնական պարզ ընտրակարգով քվեարկելու համար։

-Նոր օրենսդրությամբ սահմանվելո՞ւ են ընտրությունների ժամանակ վարչական լծակների կիրառման կամ չարաշահման դեպքերը նվազագույնի հասցնելու համար նախատեսված դրույթներ։
-Իմ կարծիքով ամենակարևոր փոփոխություններից մեկն այն է, որ այս օրենսգիրքը շատ ավելի հստակ, շատ ավելի մանրամասն ներկայացնում է՝ ինչ է նշանակում վարչական ռեսուրս։ Որովհետև այն, ինչ-որ նախատեսված էր գործող օրենսգրքով, սակայն դա հեշտ ներկայացվում էր որպես ոչ վարչական ռեսուրս։ Օրինակ,եթե հիշենք 2017-ին ուսուցիչների հետ կապված պատմությունը, երբ տնօրենները ուսուցիչներին հավաքագրում էին հանրապետական կուսակցության համար, էս դեպքում մեզ ասում էին, որ դա վարչական լծակների օգտագործում չի՝ դա կուսակցական գործունեություն է։ Հիմա կուսակցությունների մասին օրենքում ավելի է հստակեցված, որ չի կարելի պաշտոնական դիրքը օգտագործել կուսակցական շահերի կամ այլի համար և ընտրական օրենսգրքով սահմանում է վարչական ռեսուրսը, թե դրա օգտագործման արգելքը, թե երբ չի կարելի քարոզչություն անել։ Օրինակ՝ հստակ սահմանվում է, որ չի կարելի է քարոզչությունը ծավալել գործուղումների հետ, ինչը մենք նախկինում շատ ունեինք։Քարոզչության գործընթացին մասնակցել կարելի է միայն աշխատանքային ժամերից հետո, ոչ թե ի պաշտոնե կամ ինչ-որ լղոզված տարբերակներ էին բերում, տարօրինակ ձևակերպումներով կարողանում էին շրջանցել։ Կան նաև քրեական-վարչական օրենսգրքերում պատիժներ սահմանված, քրեականում կոնկրետ պատիժ սահմանված՝ քարոզչության մեջ ներգրավվելու, հարկադրելու, կամ մասնակցելուն հարկադրելու մեջ, և դա ծանր հանցագործություն է դիտվում, եթե հարկադրողը պետական պաշտոնյա է։ Նույնկերպ վարչական ռեսուրսի օգտագործման համար կան նախատեսված տույժեր։

-Ե՞րբ հնարավոր կլինի իրականացնել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ կամ երբ է դրա համար ամենահարմար ժամանակը։
-Իրականում շատ բարդ հարց է, որովհետև օրենսգրքի փոփոխություններում բավականին շատ փոփոխություններ կան։ Օրինակ՝ նույն այդ քարոզարշավի հետ կապված կարգավորումները՝ ֆինանսական հաշվետվողականության թափանցիկության հարցերն իրենց բնույթով բարդ են, կուսակցությունները պետք է սովորեն իրականացնել շատ ավելի լավ վարչարարություն, քան մինչ այդ կարող էին ու կանոնների փոխվելը ընդհանուր պրակտիկայի տեսանկյունից, առաջարկում են, որ միշտ լինի ընտրություններից մեկ տարի առաջ, որպեսզի ժամանակ ունենան ծանոթանալու։ Հիմա ստացվում է, որ այն փոփոխությունները, որոնք կարվեն, փաստացի,եթե ընդունվել են ամբողջ ծավալով, որով որ մենք կցանկանայինք՝ դրանք շատ ծավալուն են և ենթադրում եմ, որ եթե ընտրություները նախատեսվում են մոտավոր կամ մի քանի ամիսներին, ապա այդ դեպքում աստիճանաբար ուժի մեջ կմտնեն։ Այսինքն, դրանց մի մասը օրինակ վարչական ռեսուրսի մասով ավելի շուտ ուժի մեջ կմտնի, բայց այն մասով, որտեղ պետք է կոնկրետ գործողություններ իրականացնել կարգավորումներ փոխելու՝ հաշվետվողականության մեխանիզմը փոխել, փոխանցել վերահսկիչ-վերստուգիչ ծառայության գործառությունները՝ օրինակ կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովին։ Փոփոխությունն իրականացնելու, կառույցի ռեսուրսներն ավելացնելու համար ժամանակ է պետք։ Կուսակցությունների մասին օրենքում այդ հատվածը նախատեսված է, որ ուժի մեջ կմտնի 2022 թվականի հունվարի 1-ից։Այսինքն, կուսակցության մասին արդեն ընդունված օրենքը մեկ տարի ժամանակ է տալիս, որպեսզի կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը պատրաստ լինի ընդունելու այդ նոր գործառույթը։ Մենք կցանկանայինք, որ փոխվեր տարածքային ընտրական հանձնաժողովների ձևավորման կարգն ու կազմը։Ես չեմ կարծում, որ դա հնարավոր է մեկ-երկու ամսում։ Ցանկալի է , որ ոչ միայն կազմը փոխվեր, այլ նաև որոշակի գործառույթներ ընդլայնվեին։

-Ենթադրենք՝ գարնան սկզբին պետք է անցկացվեն արտահերթ խորհրդանական ընտրություններ՝ դա հնարավո՞ր է։
-Ես կասեի,որ այս պահին, եթե ենթադրենք, որ գարնան սկզբին՝ փետրվարին կամ մարտին ընդունվեց ընտրական օրենսգիրքը, չեմ կարծում, որ փոփոխություններն ուժի մեջ մտնեմ սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներից առաջ։ Ընտրակարգը կարող է փոխվել, արգելքները կարող են ավելացվել, բայց մի հասարակ բան՝ այսուհետ նախատեսվում է, որ պաստառները կարող են փակցվել միայն ու միայն վահանակներին։ Ենթադրել,որ երեք օրվա ընթացքում բոլոր վայրերում կհայտնվեն վահանակներ, որոնք ենթադրում են ժամանակ։ Ու կստացվի,որ անպայման ինչ-որ մասեր ուժի մեջ կմտնեն ավելի ուշ և ավելի ուշ։ Չեմ կարծում, որ շատ նվազագույն փաթեթը կարողանա ուժի մեջ մտնել, բայց որտեղ որ կան տեխնիկական կամ այլ անելիքներ՝ դա դեռ կառուցել է պետք, ծրագիրը կառուցել է պետք, պետք է փորձարկվի, այսինքն ցանկացած բան այստեղ ժամանակ է պահանջում,որ պետք է կազմակերպվի։ Եթե ընտրությունները լինեն տարածված խոսակցությունների համաձայն օրինակ վեց ամսից, ապա ուժի մեջ կմտնի ցուցակների մաքրման այդ մեխանիզմը, որտեղ անվավեր փաստաթղթերով ընտրացուցակում չէին ներգրավվում, ուժի մեջ կմտնի ընտրակարգի փոփոխությունները և վարչական ռեսուրսի արգելքի ու դրա հետ կապված տարբեր քրեական ու վարչական օրենսգրքերով նախատեսված պատիժներ, տույժեր, գովազդի հետ կապված տարբեր արգելքներ։

Զրուցեց՝ Հայկա Ալոյան

 

Առաջիկա օրերի եղանակի կանխատեսումը
Եղիսաբեթ II-ի դագաղի մոտ հերթապահող զինվորը մահացել է նրա հուղարկավորությունից երկու շաբաթ անց
Մահվան ելքով վրաերթ Երևանում
Ո՛չ ռուսական թշնամական ալիքներին. Բևեռը երթով գնաց ՀՌՀ֊ի շենքի մոտ
32-ամյա կնոջ ինքնասպանության փորձը կանխվել է
Շահան Գանտահարյանը Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ բանակցությունների՝ տեղապտույտից դուրս գալու նախադրյալներ է տեսնում
Իրադրությունը հայ-ադրբեջանական սահմանին 22:00-ի դրությամբ
10-ամյա երեխան ընկել է ինքնագլորից, վիճակը ծայրահեղ ծանր է․ «Սուրբ Աստվածամայր» ԲԿ
Մարտունի-Գետափ ավտոճանապահին բախվել են Volvo և VAZ 0110 մակնիշի ավտոմեքենաները. կա 5 վիրավոր
Հրապարակվել են Սևաստոպոլում ինքնաթիռի բռնկման կադրերը
34-ամյա վարորդը փորձել է ավագ պարեկին կաշառել
Մարիամ Մկրտչյանն առաջին անգամ ընդգրկվել է ՖԻԴԵ-ի դասակարգման աղյուսակում
«Աթարբեկյանի սար» կոչվող հատվածում այրվել է մոտ 15 հա խոտածածկույթ
Պայթուն՝ Բաքվի շենքերից մեկում
Կոտրել են պատուհանի ապակին, տնից տարել տարբեր իրեր
Մեծ Բրիտանիան Դանիային օգնություն է առաջարկում «Հյուսիսային հոսք»-ում տեղի ունեցած միջադեպի հետաքննության համար
Լեհաստանի և Ֆրանսիայի ԱԳ նախարարները քննարկել են հայ-ադրբեջանական սահման ԵԱՀԿ առաքելություն ուղարկելու հնարավորությունը
Հայաստանը կարևորում է Չինաստանի հետ փոխադարձ հարգանքի և վստահության վրա խարսխված հարաբերությունների զարգացումը. Խաչատուրյան
Նա իր հարցազրույցով ապացուցեց, որ Արցախը ճանաչում է Ադրբեջանի կազմում. դավաճանական ինքնախոստովանություն էր. Իշխանյան
«Նորքի տուն-ինտերնատն» առաջիկայում նոր վերանորոգված մասնաշենք կունենա
Զինծառայողի մահվան դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ
ՀՖՖ-ն Տալալաևի հետ բանակցություն չի վարել, հավաքականի մարզչի պաշտոնում դիտարկվում են մի քանի թեկնածուներ
Վթարային ջրանջատումներ՝ Երևանում ու մարզերում
Բևեռի միակ առաքելությունը հայ ազգի ողնաշարը ուղղելն ու ազգային պետություն ստեղծելն է. Սեֆիլյան
Փաշինյանը հանցավոր դիտավորությամբ կեղծիքի է ենթարկում իրականությունը. Գասպարյան
Շիրակի մարզպետը Տարեցների օրվա առթիվ այցելել է մարզի երկարակյաց կանանց
Այս տարիներին իրականացվել է Բևեռի առաջ մղած օրակարգերի հակաքարոզչություն. Այվազյան
Խաչատուրյանը և Ղազարյանը մտքեր են փոխանակել Հայաստանի տնտեսական զարգացումների և ներդրումային ծրագրերի շուրջ
Ով ասում ա ռուսը չլինի, թուրքը մեզ կուտի, տգետ ա և դավաճան. Վահե Գասպարյան
Վարչապետը շնորհավորական ուղերձ է հղել Կիպրոսի Անկախության օրվա առիթով
Մադրիդյան սկզունքները և մինչև Փաշինյանի իշխանության գալը բանակցված բոլոր թղթերը հազարապատիկ անգամ ավելի հայանպաստ են եղել, քան նրա բերած և շարունակվող ողբերգությունը․ Բագրատ Միկոյան
ՊՆ-ն հայտարարություն է տարածել
NASA-ն մինչև նոյեմբեր հետաձգում է Artemis-1 առաքելության մեկնարկը
Շինության պատերը, հենասյուներն ու պարիսպը փլուզվել են
Էրդողանը հնարավոր է համարել Փաշինյանի հետ հանդիպումը
ՌԴ իրավապահների կողմից հետախուզվողը ներկայացել է ՀՀ ոստիկանություն
Արտակ Բեգլարյանն անընդունելի է համարել տարբերակված մոտեցումը զոհվածների ընտանիքների փոխհատուցման գործընթացում
Դիլիջանի ՔՊ-ական, «արու» համայնքապետը շարունակում է քաղաքի հողերն օտարել Երևանի բնակիչներին. Ոսկան Սարգսյան
Մեխիկոյում քննարկվել են ՀՀ-ում և Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանությանն ուղղված հարցեր
Փաշինյանի գլխավորությամբ կառավարությունում տեղի է ունեցել Ներդրումային կոմիտեի երկրորդ նիստը
ԱԺ Բևեռի հանրահավաքը Ազատության հրապարակում. Ուղիղ
Ալեն Սիմոնյանը պաշտոնական այցով կմեկնի Մոսկվա
Կապիտուլյացիայի նախերգանքին նվիրված ելույթ էր․ օր առաջ պետք է հեռացնել դավաճանին․ Սաղաթելյան
Արայիկ Հարությունյանը հանդիպել է խորհրդարանական ուժերի ներկայացուցիչների հետ
Թմրամիջոցների տարածման փորձ «Տելեգրամ» հավելվածով
Մեզ համար առաջնահերթություն է լիարժեք գնահատել տարեցների սոցիալական կարիքները. Սոցապնախարար
Շչակ է փորձարկվելու
Արցախյան 44-օրյա պատերազմի հերոս Ալեն Մարգարյանի հեքիաթները նոր շունչ ստացան Տիկնիկային թատրոնի բեմում
Գերության մեջ գտնվող երկու տասնակից ավել հայ զինծառայող խոշտանգվել է, անարգվել հայ զինծառայողների մարմինները. «Փաստինֆո»
Ռոբերտ Մենենդեսն առաջարկել է սահմանափակել F-16-երի վաճառքը Թուրքիային և դադարեցնել ռազմական աջակցությունն Ադրբեջանին
Ամենադիտված
Կայքի պատրաստում և սպասարկում՝ sargssyan™