Բաժանորդագրվեք մեր ալիքին
Դարձե՛ք ArmDaily TV-ի բաժանորդ և կարևորի մասին տեղեկացեք առաջինը։
x
Փաբերում «նիսյա» գարեջուր խմողներից Փաշինյանի թիմակիցները դարձել են միլիոնատերեր. Մամիջանյան Ունենք անվտանգային խնդիրներ, փոխանակ այդ բացը լրացնենք, մեզ դրել ենք «գժի» տեղ. ադրբեջանագետ Անոնս. «Հարցազրույց»-ի հյուրն է Հայկ Մամիջանյանը. դիտե՛ք այսօր՝ 19.00-ին Հայաստան-Թուրքիա բանակցությունները պետք է առկախել. Ռուբեն Սաֆրաստյան Առկա գծի վրա միջազգային դիտորդներ տեղակայելով՝ Հայաստանը կամավոր տարածքներ է զիջում Ադրբեջանին. Արմեն Բադալյան Փաշինյանի սկանդալային հայտարարությունն ու 245 միլիոն դոլարի զենքի պայմանագիրը Հնդկաստանի հետ. լրահոս Փաշինյանի ղեկավարման ամբողջ ժամանակաշրջանի ամենալուրջ հակառուսական դեմարշներից մեկն էր. ռազմական փորձագետ Քոչարյանը և մյուսները Հայաստանը դարձրին կոնֆլիկտի կողմ, ագրեսոր. Հովիկ Աղազարյան Ինչքան Փաշինյանի իշխանությունը երկարում է, այնքան կարճանում է Հայաստանի և Արցախի կյանքը. Մետաքսե Հակոբյան Նարեկ ասելով աչքերս պիտի փակեմ, 102 տարի էլ անցնի՝ ցավը չի մեղմանալու. զոհված զինծառայողի մայր Արցունքներ, կոկորդ կրծող ցավ ու անսահման կարոտ. Եռաբլուրը պատերազմից 2 տարի անց Անոնս. «Հարցազրույց»-ի հյուրն է Ռոբերտ Ղևոնդյանը. դիտե՛ք այսօր՝ 21.30-ին
Լավագույն տեսանյութերը. Youtube


Արցախը գրեթե Ռուսաստան է. ՌԴ գերատեսչությունները 2021 թ-ի Արցախի զարգացման պլան են մշակել, ինչպիսին եղել է նաև Ղրիմում. Մարիամ Հովսեփյան

Հասարակություն

ArmDaily.am-ը զրուցել է ռուսաստանաբնակ քաղաքագետ Մարիամ Հովսեփյանի հետ։

-Մի առիթով նաև Դուք եք ասել, որ այս պատերազմում հաղթող դուրս եկավ Ռուսաստանը, հայտարարությունը ստորագրելուց հետո՝ Հայաստանում շատերն են խոսում այն մասին, որ Ռուսաստանը սեփական շահերի համար հերթական անգամ զոհաբերել է Հայաստանն ու հայերին։ Կիսո՞ւմ եք այս տեսակետը։

-Այդ կարծիքը կարող է լինել, եթե մակերեսորեն նայենք իրավիճակին։ Սակայն վերջին 6 տարիներին մենք տեսնում ենք, թե ինչ խոսակցություններ ու գործընթացներ կան։ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կոնֆլիկտի վերացմամբ առաջին հերթին շահագրգիռ են արևմտամետ ուժերը։ Այդ պարագայում Ռուսաստանի ազդեցությունը Հայաստանի և Ադրբեջանի վրա կնվազեր։ 2015 թ-ին, երբ Հայաստանը մտավ ԵԱՏՄ և չգնաց ԵՄ՝ նշվում էր երեք հիմնական պատճառ՝ հայկական մեծ համայնքը ՌԴ-ում, Արցախի չլուծված խնդիրն ու տնտեսական կապերը ՌԴ-ի հետ, որոնց պատճառով ՀՀ-ն ստիպված էր մտնելու ԵԱՏՄ-ի մեջ, չնայած՝ այդ ժամանակ Հայաստանի հանրությունը ձգտում էր դեպի ԵՄ։ Որպեսզի ՌԴ-ի ազդեցությունը ՀՀ-ի վրա նվազեր՝ պետք էր ազատվել այս կոնֆլիկտից։ Դրանից հնարավոր էր ազատվել մեկ ճանապարհով՝ 5+2 երկու տարածքները փոխանցելով Ադրբեջանին։ Կարծում եմ, պատերազմը սկսվեց հենց այս հեռանկարով, սակայն ընթացքը ցույց տվեց, որ ՌԴ-ն այս պատերազմում հաղթեց բոլորին, որովհետև, օրինակ Թուրքիան օգնում է Ադրբեջանին, քանի որ ունի իր հեռանկարները, պլանները, միաժամանակ, կա տեսակետ, որ ԱՄՆ-ն ՀՀ-ի առաջ պայման է դրել, որ կաջակցի՝ մի պայմանով, որ ռուսական ռազմաբազան Հայաստանից դուրս գա։ Մինչդեռ հիմա տեսնում ենք, որ այն տարածքները, որոնք համարվում էին օկուպացված, իսկ Ադրբեջանը համարում է իր տարածքները՝ այդ տարածքները հայտնվում է ռուսական զորքի վերահսկողության ներքո։ Չեմ կարծում, որ Ադրբեջանը կարծում է, որ հաղթանակ է ունեցել, չեմ կարծում, որ այս պայմաններում Ադրբեջանը վերջնական հաղթանակ ունի, թեև այս պարագայում հայերս տվեցինք տարածքներ, բայց, այո, Ռուսաստանը հաղթող դուրս եկավ, որովհետև իր զորքը տեղակայվեց, արդյունքում, այսօր Արցախը գրեթե Ռուսաստան է։ Այս ամենը կարող էր ավելի շուտ լինել՝ առանց Շուշին կորցնելու, առանց Հադրութը տալու, իսկ ՌԴ-ն կարողացել է միջամտել այն ժամանակ, երբ իրեն այդ հնարավորությունը տվել են։ Կարող էր ավելի շուտ միջամտել ու կորուստներն ավելի քիչ կլինեն։

-Ձեր կարծիքով, ինչո՞ւ Փաշինյանը մերժեց ամսի 20-ի առաջարկը։

-Հայաստանում, փորձը ցույց է տալիս, որ իշխանությունը կտրված է իրականությունից և կա խնդիր սթափ վերլուծելու իրավիճակը։ Կարծում եմ, ուժերի հարաբերակցությունը հաշվի չառնելն էր պատճառը, մինչև վերջ հույս կար, որ հաղթելու ենք։ Այսինքն, այն տեղեկությունը, որով կերակրվում էր հանրությունը՝ կարծում եմ, իրենք էլ հավատացել էին իրենց տարածած տեղեկատվությանը։

-Բայց արդեն պատերազմի 4-րդ օրը գլխավոր շտաբի պետը զեկուցել էր իրերի իրական դասավորվածության և ուժերի հարաբերակցության մասին...

-Ես, իրականում, չեմ հասկանում մեր կառավարություններին, քանի որ այն, ինչ հիմա է կատարվում Երևանի փողոցներում՝ տեղի էր ունենալու թե պատերազմի 4-րդ օրը, թե հոկտեմբերի 20-ից հետո։ Այսինքն, պատերազմը երկարացնելով և զոհերի թիվը շատացնելով, ևս 2 խոշոր տարածքներ հանձնելով, դրանով որևէ հարց չլուծվեց, ընդամենն ավելի շատ զոհեր ունեցանք ու ավելի շատ խայտառակ եղանք։ Միևնույն է, այս բացասական մոտեցումները լինելու էին և միգուցե ավելի քիչ լինեին զոհերը, որովհետև հոկտեմբերի 20-ից մինչև նոյեմբերի 9-ը զոհերի թիվը գրեթե կրկնապատկվել է։ Արդյունքում, հիմա Ռուսաստանից են որոշում, թե Ղարաբաղի համար ինչ անեն։ Մինչդեռ, Հայաստանում ընդդիմությունը հարձակվում է, ու իշխանությունը պաշտպանվում ու ակտիվ աթոռակռիվ է շարունակվում, այս պահին միակ աշխատող ու միակողմանի հետաքրքրվածություն ցուցաբերող կողմը հենց Ռուսաստանն է։ Երեկ Վլադիմիր Պուտինը 40 հազար եվրո է փոխանցել Կարմիր խաչին, որ գերիների հարցերով զբաղվի, այսինքն, այս օրհասական խնդիրները, որոնցով առաջին հերթին պետք է զբաղվեին Արցախի Հանրապետության նախագահը, ՀՀ վարչապետը, ապա միայն ՌԴ նախագահը, այս պահին զբաղվում է միայն ՌԴ նախագահը։ Պատահական չէ, որ Արցախում այս պահին հայերի հույսը միայն Պուտինի վրա է։ Ռուսաստանն է ԱԻՆ աշխատակիցների ուղարկում տարածքը ականազերծելու համար, մտածում է ժամանակավոր բնակության համար շենքներ կառուցելու մասին 25 հազար փախստականների համար, մինչդեռ, Այս պահին 5000 բնակության տեղ կա Ստեփանակերտում։ Այսինքն, այն ինչ անհրաժեշտ է այդ մարդկանց բնականոն աշխատանքի համար, դրանով զբաղված է Պուտինը։ Գերի ընկած պապիկը կարծում եմ հավաքական կերպար է, որ ցույց է տալիս, թե ինչ ադմինիստրատիվ քաոս է այդտեղ, Շուշիում, կարծում եմ, տեղյակ էին, որ այդ միայնակ ծերունու մասին չեն անհանգստացել ոչ քաղաքապետարանում, ոչ կառավարությունում։ Ադմինիստրատիվ կառույցները ոչ մի ուշադրություն չեն դարձրել ծերերին։ Նա թերևս չի էլ հասկացել, թե ինչ է կատարվում, նման կարգավիճակում հայտնված ծերերի քանակը ցավոք, հասնում է 70-ի։

Դեռ հոկտեմբերի սկզբին ՌԴ պետդումայի պատգամավոր Դմիտրի Միլոնովն էր այցելել Արցախ, ու արդեն այն ժամանակ խոսվում էր Արցախի երկինքը փակելու մասին։ Ինչո՞ւ այն ժամանակ դա չարվեց։

-Ես այս մասին տեղեկատվություն չունեմ, բայց նախորդ փորձից կարող եմ ասել, որ 2016 թ-ին մեր այցից հետո՝ Հայաստանում մեծ խանդ կար, որ Արցախը ուղիղ շփվի Ռուսաստանի և ռուսական պաշտոնյաների հետ։ Հայաստանը մշտապես ուզում էր, որ այդ շփումները լինեին իր հովանավորությամբ։ Դրա համար, կարծում եմ, անգամ Միլոնովի այցը ինչ-որ կարծրատիպ էր կոտրում։ Հայաստանը հիմա արդեն կոմպետենտ չի Արցախում որևէ բան իրագործելու համար և երկրորդ պլան է մղվում, սակայն մինչ այդ ՌԴ ձեռքները կապված են եղել։ Մինչդեռ, Ղարաբաղի նկատմամբ միշտ էլ հետաքրքրություն է եղել ՌԴ-ում, Ղարաբաղի ժողովրդին մի քիչ ավելի շատ են սիրում այստեղ, որովհետև այնտեղ բոլորը ռուսերեն են խոսում, իրենք շատ ռուսամետ են։

-Անդրադառնալով համատեղ հայտարարությանը, մենք տեսնում ենք, որ ադրբեջանական կողմից արդեն խախտվում են հրադադարի կետերը, կարծում եք հնարավո՞ր է որևէ բան փոխել հայտարարության տեքստում՝ հաշվի առնելով այս հանգամանքը։

-Եթե Հայաստանում ադմինիստրատիվ քաոսը բերում է նրան, որ անգամ օրինակ գերիների հարցով պետք է ՌԴ-ն զբաղվի, ապա ես կարծում եմ, որ Հայաստանը կանգնած է սուվերենությունը կորցնելու առաջ։ Ես կարծում եմ, կարելի էր այնպես անել, որ գերիների թիվը քիչ լիներ։ Ադմինիստրատիվ քաոսի պատճառով Հայաստանը շատ է տուժում։ Տպավորություն է, որ Հայաստանում չկա, որևէ կոմպետետնտ անձ, ով պարտավոր է ներկայացնել, թե ինչ պետք է անի Արցախի բնակչությունը։ Սակայն խախտումների մասին, ես էլ այստեղ բարձրաձայնել եմ՝ անդրադառնալով ՌԴ-ում Ադրբեջանի դեսպանի հայտարաությանը, թե բոլոր խաղաղ բնակիչները կարող են վերադառնալ և ապրել ադրբեջանական տարածքներում։ Դեսպանն ասում էր, որ իրենք ուրախ են խաղաղ բնակիչներին, միայն ոչ այն պայմանով, որ հետո նրանք մեր վրա կրակեն։ Պապիկի պարագայում՝ նա դժվար դա լիներ։ Ես չեմ կարող ասել, թե ՌԴ-ն ինչ է պատրաստ այդ խախտումների առնչությամբ անել, սակայն միանշանակ կարող եմ ասել, որ Հայաստանը պետք է դրանք ճիշտ մատուցի և պահանջի դրա դիմաց կոմպրոմիս ու պաշտպանի իր իրավունքները, ոչ թե կատարի այն ամենն, ինչ պահանջում են։

-Դուք ասացիք՝ ստացվում է Արցախը գրեթե Ռուսաստան է, Արցախի հետ կապված Ռուսաստանում ի՞նչ ծրագրեր կան, հիմա անգամ որոշակի խոսակցություններ են շրջանառվում, որ շուտով Արցախում ռուսական անձնագրեր են բաժանելու։

-Կարծում եմ, ինչ վերաբերում է անձնագրերին՝ շատ ենք շտապում, սակայն ՌԴ կառավարության մարմինները ստացել են հանձնարարկաններ և մշակել են ծրագրեր, որոնք իրականացնելու Արցախում։ Ես տեսել եմ գերատեսչություններից մեկի 2021 թ-ի Արցախի զարգացման պլանը, միանշանակ, այն գործընթացները, որ տեղի են ունենում ռուսական շրջանները ակտիվացնելու կամ միջոցառումները որ անցկացվում են՝ այդ ամենը պլանավորված են նաև Արցախի համար։ Այդ պլանում նշված է, որ դեկտեմբերին կլինի առաջին ճանաչողական այցը, նշված է, թե 2021 թ-ի առաջին եռամսյակում ինչ պետք է արվի, երկրորդում՝ ինչ, երրորդում ինչ։ Նման ծրագիր կար նաև 2014 թ-ին Ղրիմի ինտեգրացման և հումանիտար օգնության համար, երբ Ղրիմը միացավ ՌԴ-ին։ Ինձ դա միանշանակ ուրախացնում է, քանի որ այդ մարդիկ այս պահին որևէ տեղից ուշադրություն չեն ստանում։ Ավելի լավ է սա, քան 65 հազար դրամը, որը ՀՀ կառավարությունն է մտադիր տրամադրել։

 

Առաջիկա օրերի եղանակի կանխատեսումը
Եղիսաբեթ II-ի դագաղի մոտ հերթապահող զինվորը մահացել է նրա հուղարկավորությունից երկու շաբաթ անց
Մահվան ելքով վրաերթ Երևանում
Ո՛չ ռուսական թշնամական ալիքներին. Բևեռը երթով գնաց ՀՌՀ֊ի շենքի մոտ
32-ամյա կնոջ ինքնասպանության փորձը կանխվել է
Շահան Գանտահարյանը Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ բանակցությունների՝ տեղապտույտից դուրս գալու նախադրյալներ է տեսնում
Իրադրությունը հայ-ադրբեջանական սահմանին 22:00-ի դրությամբ
10-ամյա երեխան ընկել է ինքնագլորից, վիճակը ծայրահեղ ծանր է․ «Սուրբ Աստվածամայր» ԲԿ
Մարտունի-Գետափ ավտոճանապահին բախվել են Volvo և VAZ 0110 մակնիշի ավտոմեքենաները. կա 5 վիրավոր
Հրապարակվել են Սևաստոպոլում ինքնաթիռի բռնկման կադրերը
34-ամյա վարորդը փորձել է ավագ պարեկին կաշառել
Մարիամ Մկրտչյանն առաջին անգամ ընդգրկվել է ՖԻԴԵ-ի դասակարգման աղյուսակում
«Աթարբեկյանի սար» կոչվող հատվածում այրվել է մոտ 15 հա խոտածածկույթ
Պայթուն՝ Բաքվի շենքերից մեկում
Կոտրել են պատուհանի ապակին, տնից տարել տարբեր իրեր
Մեծ Բրիտանիան Դանիային օգնություն է առաջարկում «Հյուսիսային հոսք»-ում տեղի ունեցած միջադեպի հետաքննության համար
Լեհաստանի և Ֆրանսիայի ԱԳ նախարարները քննարկել են հայ-ադրբեջանական սահման ԵԱՀԿ առաքելություն ուղարկելու հնարավորությունը
Հայաստանը կարևորում է Չինաստանի հետ փոխադարձ հարգանքի և վստահության վրա խարսխված հարաբերությունների զարգացումը. Խաչատուրյան
Նա իր հարցազրույցով ապացուցեց, որ Արցախը ճանաչում է Ադրբեջանի կազմում. դավաճանական ինքնախոստովանություն էր. Իշխանյան
«Նորքի տուն-ինտերնատն» առաջիկայում նոր վերանորոգված մասնաշենք կունենա
Զինծառայողի մահվան դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ
ՀՖՖ-ն Տալալաևի հետ բանակցություն չի վարել, հավաքականի մարզչի պաշտոնում դիտարկվում են մի քանի թեկնածուներ
Վթարային ջրանջատումներ՝ Երևանում ու մարզերում
Բևեռի միակ առաքելությունը հայ ազգի ողնաշարը ուղղելն ու ազգային պետություն ստեղծելն է. Սեֆիլյան
Փաշինյանը հանցավոր դիտավորությամբ կեղծիքի է ենթարկում իրականությունը. Գասպարյան
Շիրակի մարզպետը Տարեցների օրվա առթիվ այցելել է մարզի երկարակյաց կանանց
Այս տարիներին իրականացվել է Բևեռի առաջ մղած օրակարգերի հակաքարոզչություն. Այվազյան
Խաչատուրյանը և Ղազարյանը մտքեր են փոխանակել Հայաստանի տնտեսական զարգացումների և ներդրումային ծրագրերի շուրջ
Ով ասում ա ռուսը չլինի, թուրքը մեզ կուտի, տգետ ա և դավաճան. Վահե Գասպարյան
Վարչապետը շնորհավորական ուղերձ է հղել Կիպրոսի Անկախության օրվա առիթով
Մադրիդյան սկզունքները և մինչև Փաշինյանի իշխանության գալը բանակցված բոլոր թղթերը հազարապատիկ անգամ ավելի հայանպաստ են եղել, քան նրա բերած և շարունակվող ողբերգությունը․ Բագրատ Միկոյան
ՊՆ-ն հայտարարություն է տարածել
NASA-ն մինչև նոյեմբեր հետաձգում է Artemis-1 առաքելության մեկնարկը
Շինության պատերը, հենասյուներն ու պարիսպը փլուզվել են
Էրդողանը հնարավոր է համարել Փաշինյանի հետ հանդիպումը
ՌԴ իրավապահների կողմից հետախուզվողը ներկայացել է ՀՀ ոստիկանություն
Արտակ Բեգլարյանն անընդունելի է համարել տարբերակված մոտեցումը զոհվածների ընտանիքների փոխհատուցման գործընթացում
Դիլիջանի ՔՊ-ական, «արու» համայնքապետը շարունակում է քաղաքի հողերն օտարել Երևանի բնակիչներին. Ոսկան Սարգսյան
Մեխիկոյում քննարկվել են ՀՀ-ում և Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանությանն ուղղված հարցեր
Փաշինյանի գլխավորությամբ կառավարությունում տեղի է ունեցել Ներդրումային կոմիտեի երկրորդ նիստը
ԱԺ Բևեռի հանրահավաքը Ազատության հրապարակում. Ուղիղ
Ալեն Սիմոնյանը պաշտոնական այցով կմեկնի Մոսկվա
Կապիտուլյացիայի նախերգանքին նվիրված ելույթ էր․ օր առաջ պետք է հեռացնել դավաճանին․ Սաղաթելյան
Արայիկ Հարությունյանը հանդիպել է խորհրդարանական ուժերի ներկայացուցիչների հետ
Թմրամիջոցների տարածման փորձ «Տելեգրամ» հավելվածով
Մեզ համար առաջնահերթություն է լիարժեք գնահատել տարեցների սոցիալական կարիքները. Սոցապնախարար
Շչակ է փորձարկվելու
Արցախյան 44-օրյա պատերազմի հերոս Ալեն Մարգարյանի հեքիաթները նոր շունչ ստացան Տիկնիկային թատրոնի բեմում
Գերության մեջ գտնվող երկու տասնակից ավել հայ զինծառայող խոշտանգվել է, անարգվել հայ զինծառայողների մարմինները. «Փաստինֆո»
Ռոբերտ Մենենդեսն առաջարկել է սահմանափակել F-16-երի վաճառքը Թուրքիային և դադարեցնել ռազմական աջակցությունն Ադրբեջանին
Ամենադիտված
Կայքի պատրաստում և սպասարկում՝ sargssyan™