Վարչապետի որոշմամբ աշխատանքից ազատված Հրանտ Աբաջյանը Հերմինե Նաղդալյանի որդին է Ձևավորված ընդդիմություն հիմա չկա. Արծրուն Պեպանյան (տեսանյութ) Ո՞վ է ոստիկանության Աշտարակի բաժնի նորանշանակ պետը Ի՞ նչ հայկական բրենդի գործվածքից է կարված Աննա Հակոբյանի պիջակը և որքա՞ն արժե այն Ամանորը՝ գեղեցիկ կրծքով կամ եթե ավելի զբաղված եք, քան վարչապետը. Մարքեթինգ, level god Կոռուպցիայի մասին հայտարարությունը ծիծաղելի է. «Իմ քայլ»-ի ավագանու անդամը՝ Հայկ Մարությանի կոռուպցիայի մեջ լինելու հայտարարության մասին Ինչպես են գնահատում քաղաքացիները կոռուպցիայի դեմ պայքարը. հարցում (տեսանյութ) Ովքե՞ր են Պաշտպանության նախարարության բարձրաստիճան պաշտոնյաները. Դավիթ Տոնոյանի աշխատակազմը Ինչ վտանգներ են պարունակում Իրանի բախումները ՔԿՀ երկու պետերի տեղակալների մասնակցությամբ ծեծկռտուքի դեպքի առնչությամբ կատարվում է ծառայողական քննություն
Երևան, 19.Նոյեմբերի.2019,
00
:
00

Պարզաբանում. Ինչպե՞ս ստանալ հաշմանադամության կարգ եւ ինչի՞ց է կախված թոշակը

«Պարզաբանում» շարքի շրջանակներում այս անգամ անդրադարձել ենք հաշմանդամության կարգ ստանալու իրավական ընթացակարգերին, ինչ տեսակներ կան, ինչքան կենսաթոշակ են ստանում, ինչից է կախված դրա չափը։

1. Ինչպե˚ս են ստանում հաշմանդամության կարգ. իրավական ընթացակարգերը:
 
Անձը հաշմանդամ է ճանաչվում բժշկասոցիալական փորձաքննության արդյունքում` ելնելով օրգանիզմի ֆունկցիաների խանգարումից առաջացած կենսագործունեության սահմանափակման աստիճանից և սոցիալական պաշտպանության անհրաժեշտությունից:
Հաշմանդամ է ճանաչելու գործընթացն իրականացվում է բժշկասոցիալական փորձաքննության ոլորտում իրավասու պետական մարմինների՝ ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության և նրա տարածքային մարմինների՝ հանձնաժողովների կողմից (փորձաքննվողի հաշվառման կամ փաստացի բնակության վայրն սպասարկող հանձնաժողով): Հաշմանդամության կարգի տրամադրումը ենթադրում է որոշակի փուլային գործընթաց: 
 
Առաջին անգամ բժշկասոցիալական փորձաքննության դիմելու պարագայում անհրաժեշտ է, որ հիվանդության, վնասվածքի կամ խեղման հետևանքով օրգանիզմի ֆունկցիաների կայուն խանգարման առկայության դեպքում համապատասխան բուժում կամ սպասարկում իրականացրած բժշկական կազմակերպությունն անձին ուղեգրի փորձաքննության: 
 
Տվյալ բժշկական կազմակերպությունն ուղեգրումն իրականացնում է անհրաժեշտ ախտորոշիչ, բուժական և վերականգնողական միջոցառումների իրականացումից հետո, իսկ տևական բուժում պահանջող հիվանդությունների ժամանակ` նաև բուժման ընթացքում, սակայն ոչ վաղ, քան բուժման սկզբից 3 ամիս հետո՝ բացառությամբ ՀՀ առողջապահության և ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարների հաստատած` վերականգնման հեռանկարի բացակայություն ունեցող հիվանդությունների ցանկի:
 
Բժշկական կազմակերպության ուղեգիրը և դրան կից բժշկական փաստաթղթերը լրացվում են հայերենով և պետք է բավարարեն որոշակի վավերապայմանների, որոնց ցանկը սահմանվում է ՀՀ կառավարության թիվ 276-Ն որոշմամբ:
Բժշկասոցիալական փորձաքննությունն իրականացման համար հիմք է հանդիսանում անձի կամ նրա ներկայացուցչի կողմից բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահին ներկայացված դիմումը (դիմումը ձևը սահմանվում է ՀՀ կառավարության թիվ 276-Ն որոշմամբ): Անհրաժեշտ է ներկայացնել նաև անձի անձնագիրը կամ նույնականացման քարտը:
 
Բժշկասոցիալական փորձաքննության դիմումին կցվում են առողջության խաթարումը հաստատող բժշկական փաստաթղթերը, իսկ առաջին անգամ դիմելու դեպքում` Կառավարության կողմից սահմանված կարգով տրված ուղեգիրը:
 
  1. Այն դեպքում, երբ ներկայացված դիմումն ու համապատասխան փաստաթղթերը լիարժեք են, հանձնաժողովի նախագահի կողմից հարուցվում է վարչական վարույթ` անձին կամ նրա ներկայացուցչին պատշաճ ձևով ծանուցելով փորձաքննության օրվա, վայրի և ժամի մասին:
  2. Հանձնաժողովի նախագահը նշանակված փորձաքննության օրը հարուցված վարչական վարույթ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործը` բոլոր փաստաթղթերով ներկայացնում է հանձնաժողովի անդամներին: 
  3. Հանձնաժողովը զննում է անձին (բացառությամբ հեռակա փորձաքննության դեպքերի), ձևակերպում փորձաքննական ախտորոշումը, գնահատում նրա կենսագործունեության սահմանափակման աստիճանը, քննարկում ստացված արդյունքները և դրանց հիման վրա ընդունում որոշում:
  4. Հանձնաժողովի նախագահը (ստորաբաժանման ղեկավարը) փորձաքննություն անցած անձի կամ նրա ներկայացուցչի ներկայությամբ հրապարակում է փորձաքննական որոշումն անձին հաշմանդամ ճանաչելու կամ չճանաչելու կամ ժամանակավոր անաշխատունակության ժամկետը երկարաձգելու կամ անձի միայն մասնագիտական աշխատունակության կորստի աստիճանը (տոկոսներով) սահմանելու վերաբերյալ:
 Եթե հանձնաժողովի կողմից անձը ճանաչվում է հաշմանդամ, ապա եռօրյա ժամկետում կազմվում է անձի վերականգնողական անհատական ծրագիր, որը հաստատում է հանձնաժողովի նախագահը:
 
2. Հաշմանդամության խմբերը:
 
ՀՀ-ում ներդրված է հաշմանդամության խմբի դասակարգման եռաստիճան համակարգը: Հաշմանդամության խումբը որոշվում է հաշվի առնելով առողջության խաթարման աստիճանը, որը հանգեցնում է ինքնասպասարկման ապահովման, տեղաշարժվելու, կողմնորոշվելու, հաղորդակցվելու, սեփական վարքը հսկելու, ուսումնառության կարողությունների որոշակի չափով սահմանափակման (հաշմանդամության խմբորոշման չափանիշները սահմանվում են ՀՀ կառավարության թիվ 780-Ն որոշմամբ):
 
Հաշմանդամության 1-ին խմբի պարագայում մենք գործ ունենք անձի բնականոն կենսագործունեությանը խոչընդոտող այնպիսի հանգամանքների հետ, որոնք վերջինիս զրկում են ինքնուրույն, երբեմն նաև երրորդ անձանց միջամտությամբ որոշ կենսական նշանակություն ունեցող գործողություններ կատարելու հնարավորությունից:
Համապատասխանաբար, հաշմանդամության 2-րդ և 3-րդ խմբերի դեպքում անձը կարող է ինքնուրույն կամ այլ անձանց օգնությամբ կատարել որոշակի գործողություններ:
 
3. Կենսաթոշակի չափը, այն որոշելու չափորոշիչները։
 
Տարանջատվում են հաշմանդամության աշխատանքային կենսաթոշակ, հաշմանդամության զինվորական կենսաթոշակ, հաշմանդամության սոցիալական կենսաթոշակ հասկացությունները, որոնցից յուրաքանչյուրի հաշվարկման կարգը սահմանվում է «Պետական կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքով: 
 
Հաշմանդամության աշխատանքային կենսաթոշակ՝
 
Հաշմանդամության աշխատանքային կենսաթոշակ նշանակվում է բժշկասոցիալական փորձաքննություն իրականացնող իրավասու պետական մարմնի կողմից հաշմանդամ ճանաչված անձին, եթե հաշմանդամություն սահմանելու կամ կենսաթոշակ նշանակելու համար դիմելու ժամանակ անձն ունեցել է համապատասխան աշխատանքային ստաժ, որի ցանկը սահմանվում է «Պետական կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքով:
Աշխատանքային խեղման կամ մասնագիտական հիվանդության հետևանքով հաշմանդամ ճանաչված անձին հաշմանդամության աշխատանքային կենսաթոշակ նշանակվում է անկախ աշխատանքային ստաժից:
 
Հաշմանդամության զինվորական կենսաթոշակ՝
 
Հաշմանդամության զինվորական կենսաթոշակ նշանակվում է բժշկասոցիալական փորձաքննություն իրականացնող իրավասու պետական մարմնի կողմից հաշմանդամ ճանաչված այն զինծառայողին, որը հաշմանդամ է ճանաչվել զինվորական ծառայության ընթացքում կամ զինվորական ծառայությունից սահմանված կարգով արձակվելուց հետո` հինգ տարվա ընթացքում, սակայն զինծառայության ժամանակ ծագած հիվանդության հետևանքով, այդ ժամկետից ուշ, սակայն զինծառայության ժամանակ ստացած վնասվածքի կամ խեղման հետևանքով:
 
Հաշմանդամության զինվորական կենսաթոշակի չափը հաշվարկվում է`
 
1) առաջին խմբի հաշմանդամի համար` ամսական դրամական բավարարման և սննդի փոխհատուցման գումարի 70 տոկոսի չափով, սակայն օրենսդրությամբ սահմանված հիմնական կենսաթոշակի 150 տոկոսից ոչ պակաս.
2) երկրորդ խմբի հաշմանդամի համար` ամսական դրամական բավարարման և սննդի փոխհատուցման գումարի 60 տոկոսի չափով, սակայն օրենսդրությամբ սահմանված հիմնական կենսաթոշակի 110 տոկոսից ոչ պակաս.
3) երրորդ խմբի հաշմանդամի համար` ամսական դրամական բավարարման և սննդի փոխհատուցման գումարի 40 տոկոսի չափով, սակայն օրենսդրությամբ սահմանված հիմնական կենսաթոշակի 75 տոկոսից ոչ պակաս:
2. Պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության շարքային կազմի զինծառայողի հաշմանդամության զինվորական կենսաթոշակի չափը կազմում է սույն հոդվածով սահմանված` կենսաթոշակի նվազագույն չափի մեկուկեսապատիկը:
 
Հաշմանդամության սոցիալական կենսաթոշակը հաշվարկվում է`
 
1) առաջին խմբի հաշմանդամի և հաշմանդամ երեխա ճանաչված անձի համար` հիմնական կենսաթոշակի 140 տոկոսի չափով.
2) երկրորդ խմբի հաշմանդամի համար` հիմնական կենսաթոշակի 120 տոկոսի չափով.
3) երրորդ խմբի հաշմանդամի համար` հիմնական կենսաթոշակի 100 տոկոսի չափով:
 
Հարցերին պատասխանել է «Արատտա քընսալթինգ» ՍՊԸ-ի կորպորատիվ և պայմանագրային կառավարման բաժնի իրավախորհրդատու Նազելի Սմբատյանը:

«Պարզաբանում» շարքի նախորդ հոդվածներում անդրադարձել էինք՝ 
Հետևեք մեզ Telegram-ում
Որպես անվտանգ երկիր մենք հայտնվել ենք թոփ տասնյակում՝ «Gallup»-ի հարցումներով. Արմեն Գրիգորյան Վարչապետի որոշմամբ աշխատանքից ազատված Հրանտ Աբաջյանը Հերմինե Նաղդալյանի որդին է Սարհատ Պետրոսյանի կողմից Ավետիք Էլոյանին զրպարտելու կապակցությամբ հայց է ներկայացվել դատարան Իտալիան երկու րոպեում երկու գոլ խփեց Ձևավորված ընդդիմություն հիմա չկա. Արծրուն Պեպանյան (տեսանյութ) Ամուլսարի ծրագրի ՇՄԱԳ եզրակացությունն ուժը կորցրած ճանաչելու հայցը մերժվել է Մելի ֆիլմից բացի մի հատ էլ է սեռական փոքրամասնությունների մոտիվներով ստեղծագործություն ստեղծվում. Նիկոլայ Թորոսյան Հաքերները WhatsApp-ի օգնությամբ հեռախոսը կոտրելու միջոց են գտել Ո՞վ է ոստիկանության Աշտարակի բաժնի նորանշանակ պետը Трампу понравилось предложение выступить перед законодателями в рамках дела об импичменте (WP) Իտալիա – Հայաստան․ մեկնարկային կազմերը հայտնի են «Զզվելի ա». Նոր Նորք վարչական շրջանի ֆեյսբուքյան էջի մեկնաբանությունը՝ «Մել» ֆիլմի թրեյլերի վերաբերյալ Չարենցավանում վագոն-տնակ է այրվել. ԱԻՆ «Զվարթնոց» օդանավակայանի գծային բաժնի ծառայողները բացահայտել են ոսկյա զարդերի գողությունը Գյումրու նոր մաքսատանը մեկնարկել է ավտոմաքսազերծման գործընթացը (լուսանկարներ) Աննա Հակոբյանը հանդիպել է Լիտվայի նախագահ Գիտանաս Նաուսեդայի կնոջ՝ Դիանա Նաուսեդիենեին Полиция подтвердила исчезновение редактора "Интерфакса" (WP) Երևանի քաղաքապետարանը մի շարք բնակարաններ է աճուրդի հանել. ցանկ Տավուշում ականի պայթյունից վիրավորված զինծառայողը տեղափոխվում է Երևան 16 տարի առաջ այս օրն ԱՄՆ-ն թույլատրեց նույնասեռականների ամուսնությունը Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է շեյխուհի Մոզա բինթ Նասեր ալ-Միսնեդի հետ Ի՞ նչ հայկական բրենդի գործվածքից է կարված Աննա Հակոբյանի պիջակը և որքա՞ն արժե այն Վարչապետը և Համաշխարհային մաքսային կազմակերպության գլխավոր քարտուղարը քննարկել են համագործակցության զարգացման հարցեր Ամանորը՝ գեղեցիկ կրծքով կամ եթե ավելի զբաղված եք, քան վարչապետը. Մարքեթինգ, level god Доверяют, но не симпатизируют. О чем говорит изменение рейтинга Путина (WP) «Արմավիր» ՔԿՀ-ում ենթադրաբար ինքնասպան եղած երիտասարդի մահվան կապակցությամբ ՄԻՊ–ը սեփական նախաձեռնությամբ սկսել է քննարկման ընթացակարգ Արման Սարգսյանը Ոստիկանության բաժինների նոր պետեր է նշանակել. Shamshyan.com Հրանտ Աբաջյանն ազատվել է Չինաստանում ՀՀ առևտրական կցորդի պաշտոնից Կոռուպցիայի մասին հայտարարությունը ծիծաղելի է. «Իմ քայլ»-ի ավագանու անդամը՝ Հայկ Մարությանի կոռուպցիայի մեջ լինելու հայտարարության մասին Ինչպես են գնահատում քաղաքացիները կոռուպցիայի դեմ պայքարը. հարցում (տեսանյութ) Տավուշում ականի պայթյունից պայմանագրային զինծառայող է վիրավորվել, նրան անդամահատել են Միայն այս տարվա առաջին եռամսյակում մարմնական վնասվածք ստացած անձանց թիվը Հայաստանում կազմել է 1400. Գևորգ Դանիելյան Ովքե՞ր են Պաշտպանության նախարարության բարձրաստիճան պաշտոնյաները. Դավիթ Տոնոյանի աշխատակազմը Эксперты назвали самые опасные страны для туристов в 2020 году (WP) Փոխգնդապետ Արա Մխիթարյանի ծեծի ժամանակ Վայոց ձորի նախկին մարզպետ Տրդատ Սարգսյանը դեպքի վայրում չի եղել. ՔԿ Ինչ վտանգներ են պարունակում Իրանի բախումները ՔԿՀ երկու պետերի տեղակալների մասնակցությամբ ծեծկռտուքի դեպքի առնչությամբ կատարվում է ծառայողական քննություն ՀՀ ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի պետը հետևել է ռազմական տեխնիկայի փորձարկումներին Սերժ Սարգսյանն անպայման պետք է խոսի. Անդրանիկ Քոչարյան (տեսանյութ) Վլադիմիր Կարապետյանը՝ Մովսես Հակոբյանին ու նրա տեղակալներին պաշտոնից ազատելու մասին Ի դեպ․ Մովսես Հակոբյանի պաշտոնանկության մասին Արցախում հետախուզվողին գտել են Երեւանում Արամ Կարախանյանը հրաժարակա՞ն է տվել США, Россия и Турция вместе разрушают НАТО? (WP) Կալանավորված անձի մահվան դեպքի հանգամանքները պարզելու նպատակով նշանակվել է ծառայողական քննություն Կրթության եւ գիտության ոլորտում գնալու ենք վճռական, սկզբունքային եւ հետեւողական փոփոխությունների. վարչապետ Երկրում ստեղծված իրավիճակից ելքը չի գտնվել հեղափոխությամբ․ Արծրուն Պեպանյան 18 մարմնավաճառ է բերման ենթարկվել ոստիկանության Շենգավիթի բաժին (տեսանյութ) Հայտնիներից ովքե՞ր են շնորհավորել Միհրանին և Արփիին (լուսանկարներ) Վազգեն Մանուկյանի համարձակությունից ենք ուզում, մեկ էլ` հաշիվը
Որպես անվտանգ երկիր մենք հայտնվել ենք թոփ տասնյակում՝ «Gallup»-ի հարցումներով. Արմեն Գրիգորյան Վարչապետի որոշմամբ աշխատանքից ազատված Հրանտ Աբաջյանը Հերմինե Նաղդալյանի որդին է Սարհատ Պետրոսյանի կողմից Ավետիք Էլոյանին զրպարտելու կապակցությամբ հայց է ներկայացվել դատարան Իտալիան երկու րոպեում երկու գոլ խփեց Ձևավորված ընդդիմություն հիմա չկա. Արծրուն Պեպանյան (տեսանյութ) Ամուլսարի ծրագրի ՇՄԱԳ եզրակացությունն ուժը կորցրած ճանաչելու հայցը մերժվել է Մելի ֆիլմից բացի մի հատ էլ է սեռական փոքրամասնությունների մոտիվներով ստեղծագործություն ստեղծվում. Նիկոլայ Թորոսյան Հաքերները WhatsApp-ի օգնությամբ հեռախոսը կոտրելու միջոց են գտել Ո՞վ է ոստիկանության Աշտարակի բաժնի նորանշանակ պետը Трампу понравилось предложение выступить перед законодателями в рамках дела об импичменте (WP) Իտալիա – Հայաստան․ մեկնարկային կազմերը հայտնի են «Զզվելի ա». Նոր Նորք վարչական շրջանի ֆեյսբուքյան էջի մեկնաբանությունը՝ «Մել» ֆիլմի թրեյլերի վերաբերյալ Չարենցավանում վագոն-տնակ է այրվել. ԱԻՆ «Զվարթնոց» օդանավակայանի գծային բաժնի ծառայողները բացահայտել են ոսկյա զարդերի գողությունը Գյումրու նոր մաքսատանը մեկնարկել է ավտոմաքսազերծման գործընթացը (լուսանկարներ) Աննա Հակոբյանը հանդիպել է Լիտվայի նախագահ Գիտանաս Նաուսեդայի կնոջ՝ Դիանա Նաուսեդիենեին Полиция подтвердила исчезновение редактора "Интерфакса" (WP) Երևանի քաղաքապետարանը մի շարք բնակարաններ է աճուրդի հանել. ցանկ Տավուշում ականի պայթյունից վիրավորված զինծառայողը տեղափոխվում է Երևան 16 տարի առաջ այս օրն ԱՄՆ-ն թույլատրեց նույնասեռականների ամուսնությունը Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է շեյխուհի Մոզա բինթ Նասեր ալ-Միսնեդի հետ Ի՞ նչ հայկական բրենդի գործվածքից է կարված Աննա Հակոբյանի պիջակը և որքա՞ն արժե այն Վարչապետը և Համաշխարհային մաքսային կազմակերպության գլխավոր քարտուղարը քննարկել են համագործակցության զարգացման հարցեր Ամանորը՝ գեղեցիկ կրծքով կամ եթե ավելի զբաղված եք, քան վարչապետը. Մարքեթինգ, level god Доверяют, но не симпатизируют. О чем говорит изменение рейтинга Путина (WP) «Արմավիր» ՔԿՀ-ում ենթադրաբար ինքնասպան եղած երիտասարդի մահվան կապակցությամբ ՄԻՊ–ը սեփական նախաձեռնությամբ սկսել է քննարկման ընթացակարգ Արման Սարգսյանը Ոստիկանության բաժինների նոր պետեր է նշանակել. Shamshyan.com Հրանտ Աբաջյանն ազատվել է Չինաստանում ՀՀ առևտրական կցորդի պաշտոնից Կոռուպցիայի մասին հայտարարությունը ծիծաղելի է. «Իմ քայլ»-ի ավագանու անդամը՝ Հայկ Մարությանի կոռուպցիայի մեջ լինելու հայտարարության մասին Ինչպես են գնահատում քաղաքացիները կոռուպցիայի դեմ պայքարը. հարցում (տեսանյութ) Տավուշում ականի պայթյունից պայմանագրային զինծառայող է վիրավորվել, նրան անդամահատել են Միայն այս տարվա առաջին եռամսյակում մարմնական վնասվածք ստացած անձանց թիվը Հայաստանում կազմել է 1400. Գևորգ Դանիելյան Ովքե՞ր են Պաշտպանության նախարարության բարձրաստիճան պաշտոնյաները. Դավիթ Տոնոյանի աշխատակազմը Эксперты назвали самые опасные страны для туристов в 2020 году (WP) Փոխգնդապետ Արա Մխիթարյանի ծեծի ժամանակ Վայոց ձորի նախկին մարզպետ Տրդատ Սարգսյանը դեպքի վայրում չի եղել. ՔԿ Ինչ վտանգներ են պարունակում Իրանի բախումները ՔԿՀ երկու պետերի տեղակալների մասնակցությամբ ծեծկռտուքի դեպքի առնչությամբ կատարվում է ծառայողական քննություն ՀՀ ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի պետը հետևել է ռազմական տեխնիկայի փորձարկումներին Սերժ Սարգսյանն անպայման պետք է խոսի. Անդրանիկ Քոչարյան (տեսանյութ) Վլադիմիր Կարապետյանը՝ Մովսես Հակոբյանին ու նրա տեղակալներին պաշտոնից ազատելու մասին Ի դեպ․ Մովսես Հակոբյանի պաշտոնանկության մասին Արցախում հետախուզվողին գտել են Երեւանում Արամ Կարախանյանը հրաժարակա՞ն է տվել США, Россия и Турция вместе разрушают НАТО? (WP) Կալանավորված անձի մահվան դեպքի հանգամանքները պարզելու նպատակով նշանակվել է ծառայողական քննություն Կրթության եւ գիտության ոլորտում գնալու ենք վճռական, սկզբունքային եւ հետեւողական փոփոխությունների. վարչապետ Երկրում ստեղծված իրավիճակից ելքը չի գտնվել հեղափոխությամբ․ Արծրուն Պեպանյան 18 մարմնավաճառ է բերման ենթարկվել ոստիկանության Շենգավիթի բաժին (տեսանյութ) Հայտնիներից ովքե՞ր են շնորհավորել Միհրանին և Արփիին (լուսանկարներ) Վազգեն Մանուկյանի համարձակությունից ենք ուզում, մեկ էլ` հաշիվը